Istnieje kilka rozwiązań umożliwiających korzystanie z usług niań. Z nianią można zawrzeć umowę o pracę, umowę zlecenia. Niania może też wykonywać swoje usługi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W kwietniu br. weszła w życie ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (dalej: ustawa). Określono w niej m.in. zasady organizowania i funkcjonowania opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, w tym sprawowanie opieki nad dziećmi przez opiekuna dziennego, nianię, a także w ramach żłobka i klubu dziecięcego. Co istotne, pewne regulacje tej ustawy wejdą w życie dopiero w październiku, co dotyczy głównie przepisów o nianiach i odprowadzeniu składek na ich ubezpieczenie społeczne, o czym dalej.
Według ustawy niania to osoba fizyczna, która sprawuje opiekę nad dziećmi na podstawie umowy o świadczenie usług (tzw. umowa uaktywniająca), do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. Jest to więc umowa o charakterze cywilnoprawnym, zbliżona do umowy zlecenia.
Dla osób zatrudniających nianie na podstawie umowy uaktywniającej ustawa wprowadza korzystne rozwiązanie w zakresie odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne od wynagrodzenia niań. W sytuacji, w której zgodnie z prawem istnieje obowiązek odprowadzania składki na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe i wypadkowe i na ubezpieczenie zdrowotne, są one opłacane przez ZUS. Dotyczy to sytuacji, gdy miesięczne wynagrodzenie niani nie przekracza kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Gdyby niania otrzymywała wyższe wynagrodzenie, to od części wynagrodzenie przekraczającej minimalne, rodzic musiałby odprowadzać składki na ubezpieczenie społeczne osobiście.
Ustawa nie wprowadziła możliwości odliczania od podatku przez rodziców wynagrodzenia płaconego niani.
