Czwartek, 24 Maj 2012-Joanny i Zuzanny
TwójRynek Zielona Góra

Porady eksperta

Pracowałem w firmie jako kierowca i do mojej procy należało przewożenie dosyć drogiego towaru. Aby podjąć pracę i otrzymać towar musiałem podpisać weksel in blanco. Czy w przypadku gdy rozwiążę umowę i nie mam żadnych zobowiązań finansowych wobec pracodawcy, mój pracodawca może mi nie zwrócić weksla? Umowa wekslowa zawierała zapis, że pracodawca ma prawo przetrzymać mój weksel dwa lata po rozwiązaniu umowy. Czy ten zapis jest zgodny z prawem?
 
 
Zbigniew z Żar
2010-01-13Wojciech Bujko
Istotą weksla gwarancyjnego, tj. wystawianego dla zabezpieczenia określonych roszczeń (a takim jest weksel in blanco) jest potwierdzenie istnienia i wysokości roszczeń przysługujących posiadaczowi weksla przeciwko jego wystawcy i ułatwienie przez to posiadaczowi takiego weksla dochodzenie zabezpieczonych wekslem roszczeń wobec osoby, która weksel wystawiła. Powszechnie uznana jest także dopuszczalność stosowania weksli na zabezpieczenie roszczeń wynikających z umowy o pracę. W przedmiotowej sprawie pracodawca miał więc prawo żądać wystawienia przez pracownika weksla na zabezpieczenie jego ewentualnych przyszłych roszczeń w stosunku do pracownika.
 
W przypadku wystawienia weksla niezupełnego w chwili jego wystawienia (tzw. weksla in blanco ) zasady jego wypełnienia określa umowa między wystawcą weksla, a tym komu wystawca weksel wydaje (posiadaczem), zwana porozumieniem wekslowym lub deklaracją wekslową. Ustalenie treści porozumienia wekslowego zależy od woli stron. Możliwe jest więc zastrzeżenie możliwości posiadania przez posiadacza weksla in blanco przez określony czas, w tym wypadku przez dwa lata od ustania stosunku pracy. Zapis taki nie jest sprzeczny z prawem.
Gospodarcze uzasadnienie przetrzymywania weksla przez pracodawcę ustaje z chwilą, kiedy okaże się, że roszczenia, na zabezpieczenie których weksle został wystawiony, nie powstały lub gdy roszczenia te zostały zaspokojone.
Odzyskanie weksla in blanco od jego posiadacza w takim wypadku nie jest jednak łatwe.
Obowiązek zwrotu weksla in blanco może wynikać z treści porozumienia wekslowego. W przedmiotowej sprawie zastrzeżono w porozumieniu wekslowym, iż pracodawca ma prawo zachować weksel dwa lata po rozwiązaniu umowy o pracę z wystawcą weksla. Rozumiejąc powyższe zastrzeżenie nie tylko jako uprawnienie do przetrzymania weksla przez ww. okres, ale również jako obowiązek zwrotu weksla po okresie dwóch lat od rozwiązania umowy o pracę, należy przyznać pracownikowi prawo wystąpienia do byłego pracodawcy z odpowiednim roszczeniem po upływie tego terminu.
Możliwe jest jednak, iż powyższy zapis może być zinterpretowany w ten sposób, że pracodawca ma prawo do zachowania weksla przez okres dwóch lat, ale już nie jest zobowiązany do jego wydania po upływie wskazanego okresu czasu. Przesądzić można to jedynie mając od dyspozycji tekst deklaracji wekslowej, zawierającej stosowny zapis. W takiej sytuacji odzyskanie weksla może okazać się problematyczne. Prawo wekslowe nie przewiduje podstawy prawnej do wydania weksla in blanco po spełnieniu zobowiązania (art. 39 ustawy prawo wekslowe nie znajduje bowiem zastosowania do weksli in blanco). Sporna jest także możliwość domagania się zwrotu weksla in blanco na podstawie roszczenia windykacyjnego z art. 222 kodeksu cywilnego.
 
Jednakże nawet w sytuacji, kiedy żądanie wydania weksla in blanco od byłego pracodawcy pozostałoby bezskuteczne, to i tak pracownik nie pozostaje bezbronny. Na podstawie art. 10 prawa wekslowego osobie podpisanej na wekslu in blanco służy zarzut wypełnienia weksla niezgodnie z zawartym porozumieniem. Zarzut ten można podnieść w ewentualnym procesie o zapłatę toczonym przez posiadacza weksla przeciwko wystawcy. Ponadto zgodnie z art. 270 ust. 2 kodeksu karnego, ten kto wypełnia blankiet, opatrzony cudzym podpisem, niezgodnie z wolą podpisanego i na jego szkodę albo takiego dokumentu używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Jeśli więc były pracodawca wypełniłby weksel in blanco niezgodnie z wolą wyrażoną w porozumieniu wekslowym, a więc w wysokości innej niż aktualne roszczenie przeciwko pracownikowi, wówczas popełniłby przestępstwo ścigane z urzędu.
 
 
 

Odpowiedzi udzielił ekspert

Ekspert z zakresu prawa  13 porad
Odbył studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Europejskiego "Viadrina" we Frankfurcie nad Odrą, gdzie uzyskał tytuły Master of German and Polish Law (LL.M.) oraz Bachelor of German nad Polish Law (LL.B.). W 1998 roku ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Doświadczenie zawodowe zdobył w okresie 10-letniej pracy w kancelariach prawniczych. W latach 1998 - 2002 odbył aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Zielonej Górze. W 2002 r. złożył egzamin radcowski i został wpisany na listę radców prawnych. W czerwcu 2003 r. ukończył...

więcej ›

Pozostałe porady eksperta