Kwestie dotyczące stosunków majątkowych między małżonkami reguluje ustawa kodeks rodzinny i opiekuńczy (ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Dz. U. z 1964 r. nr 9, poz. 59 ze zmianami, dalej jako KRO). Zgodnie z art. 33 §2 KRO do majątku osobistego każdego z małżonków należą m.in. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił. Reguła powyższa odnosi się również do zachowku przysługującego małżonkowi (art. 991 KC) jako korzyści stanowiącej swego rodzaju częściowy ekwiwalent udziału w spadku, jaki przypadłby mu przy dziedziczeniu ustawowym. Oznacza to, iż zachowek, który Pani otrzymała wchodzi do Pani majątku osobistego.
Odnośnie kwestii samych przedmiotów gospodarstwa domowego wskazać należy na art. 34 KRO, zgodnie z którym przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił. Ze względu jednak na fakt, iż zachowek jest realizowany przez zapłatę sumy pieniężnej odpowiadającej wartości odpowiedniej części udziału spadkowego należy uznać, że nie spełnia on przesłanek art. 34 KRO (nie ma tu nabycia przedmiotów gospodarstwa domowego, bo „nabycie” sumy pieniężnej ). Z tej przyczyny w rozpatrywanej sprawie art. 34 KRO nie znajduje zastosowania, a więc nabyte przez Panią przedmioty nie wchodzą automatycznie w skład majątku wspólnego.
W rozpatrywanej sprawie należy raczej skupić się na odpowiedzi na pytanie, do której masy majątkowej będą należały przedmioty gospodarstwa domowego nabyte za pieniądze otrzymane tytułem zachowku. W tej kwestii wspomnieć należy, iż w stosunkach majątkowych między małżonkami obowiązuje zasada surogacji, co oznacza, iż do majątku osobistego każdego z nich należą przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki pochodzące z tego majątku, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 33 § 10 KRO). Co za tym idzie przedmioty gospodarstwa domowego nabyte za pieniądze otrzymane tytułem zachowku, będącego elementem Pani majątku osobistego, na zasadzie surogacji wchodzą w skład Pani majątku osobistego. W tym względzie pamiętać jednak należy, iż to na Pani jako osobie twierdzącej, że nastąpiła surogacja, ciąży obowiązek jej udowodnienia i wykazania konkretnych środków finansowych, z których nastąpiło nabycie danego przedmiotu majątkowego (SN z 9.1.2001 r., II CKN 1194/00, niepubl.), np. poprzez przedłożenie wyroku o przyznaniu zachowku.










